{slider 1.පිරිමින් තුළ ලිංගාශ්‍රිතව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදනවල (STI) පොදු රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?}

රෝග ලක්ෂණ ඔබට ඇති ලිංගාශ්‍රිත රෝග මත රඳා පවතී. බොහෝ විට රෝග ලක්ෂණ ස්වල්පයක් හෝ රෝග ලක්ෂණ කිසිවක් නොමැති අතර ඔබට ලිංගාශ්‍රිත රෝග ඇති බව ඔබ නොදන්නවා විය හැක. අවදානම්  සහිත ලිංගික නිරාවරණයක් තිබේ නම්, ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනයකට ගොස් ඔබම පරීක්‍ෂා කර ගන්න. පිරිමින්ගේ ලිංගාශ්‍රිත රෝග වල රෝග ලක්ෂණ වන්නේ, 

  • පුරුෂ ලිංගයෙන් ස්‍රාවයක් පිටවීම
  • මුත්‍රා කරන විට වේදනාව හෝ දැවෙන සංවේදනය
  • ලිංගේන්ද්‍රිය හෝ ගුදය අවට වේදනාකාරී බිබිලි සහ වණ
  • ඉන්නන් යනු කුඩා, මාංසමය, වැඩි වශයෙන් වේදනා රහිත වර්ධනයක් හෝ ලිංගික අවයව හෝ ගුදය වටා ඇතිගැටිති වේ.
  • ගැටිති - ඉකිලිය හා සම්බන්ධ වසා ගැටිති ඉදිමීම
  • වෘෂණ කෝෂ වේදනාව

{slider 2. කාන්තාවන් තුළ ලිංගාශ්‍රිතව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදනවල (STI) පොදු රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?}

රෝග ලක්ෂණ ඔබට ඇති ලිංගාශ්‍රිත රෝග මත රඳා පවතී. බොහෝ විට රෝග ලක්ෂණ ස්වල්පයක් හෝ රෝග ලක්ෂණ කිසිවක් නොමැති අතර ලිංගාශ්‍රිත රෝග ඇති බව ඔවුන් නොදන්නවා විය හැක. කාන්තාවන් තුළ ලිංගාශ්‍රිත රෝග වල රෝග ලක්ෂණ වන්නේ,

  • අසාමාන්‍ය යෝනි ශ්‍රාවය: එය කහ, කොළ, පෙණ, දුර්ගන්ධය හෝ ලේ පැල්ලම් විය හැකිය.
  • මුත්‍රා කරන විට වේදනාව හෝ දැවෙන සංවේදනය
  • ලිංගේන්ද්‍රිය හෝ ගුදය අවට වේදනාකාරී බිබිලි හෝ වණ
  • ලිංගික අවයව අවට හිරි වැටීමක් හෝ කැසීම
  • ඉන්නන් යනු කුඩා, මාංසමය, බොහෝ විට වේදනා රහිත වර්ධනයක් හෝ ලිංගික අවයව හෝ ගුදය වටා ගැටිති
  • ශ්‍රෝණි වේදනාව
  • ලිංගිකව හැසිරීමේදී වේදනාව ඇති කරයි
  • ගැටිති - ඉකිලිය හා සම්බන්ධ වසා ගැටිති ඉදිමීම

{slider 3.ලිංගාශ්‍රිත රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර තිබේද? ලිංගාශ්‍රිත රෝග සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කළ හැකිද??}

ඔව්, ලිංගාශ්‍රිත රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර තිබේ, සමහර ලිංගාශ්‍රිත රෝග සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කළ හැකිය. සමහර රෝග ලක්ෂණ සමනය කිරීම මගින්  රෝගය පාලනය කළ හැකිය. බැක්ටීරියා මගින් ඇති වන ලිංගාශ්‍රිත රෝග වලට ප්‍රතිජීවක මගින් ප්‍රතිකාර කළ හැකි නමුත් වෛරස් මගින් ඇති වන ලිංගාශ්‍රිත රෝග පාලනය කළ හැකි වුවද සුව කළ නොහැක.

{slider 4. HIV සහ වෙනත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග අතර සම්බන්ධයක් තිබේද?}

HIV සහ වෙනත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග එකිනෙකාට බලපෑම් කළ හැකිය. HIV ආසාදිතයකු තුළ ලිංගාශ්‍රිත රෝග පැවතීම HIV වෛරස් ප්‍රමාණය( Viral Load)වැඩි කිරීමෙන් HIV සම්ප්‍රේෂණය වීමේ අවදානම වැඩි කරයි. ලිංගාශ්‍රිත රෝග ඇති HIV නොමැති පුද්ගලයකුට ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් හරහා HIV ආසාදනය වීමේ වැඩි අවදානමක් ඇත. ලිංගාශ්‍රිතව බෝවන රෝග සමේ තුවාලයක් හෝ කැඩීමක් ඇති කරයි නම් (උදා: සිපිලිස් හෝ හර්පීස්) හෝ එය ලිංගික ප්‍රදේශයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරයක් උත්තේජනය කරන්නේ නම් (උදා: ක්ලැමීඩියා හෝ ගොනෝරියා). වණ නොමැති ලිංගාශ්‍රිත රෝග වලට වඩා වණ මගින් ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදන ඇති අයට HIV සම්ප්‍රේෂණය වීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය. HIV ඇතුළු ආසාදන ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වීම වැළැක්වීමට හොඳම ක්‍රමය වන්නේ ලිංගිකව එක්වීමේදී කොන්ඩම් භාවිතා කිරීමයි.

{slider 5. HIV යනු කුමක්ද?}

HIV යනු වෛරසයකි. HIV යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මානව ප්‍රතිශක්ති ඌනතා වෛරසයයි. HIV වැනි වෛරස් වලට තනිවම වර්ධනය වීමට හෝ ප්‍රජනනය කිරීමට නොහැකිය, ඒවා ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට (තමන්ගේම නව පිටපත් සෑදීමට) සජීවී ජීවියෙකුගේ සෛල ආසාදනය කිරීමට අවශ්‍ය වේ. මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සාමාන්‍යයෙන් වෛරස් ඉතා ඉක්මනින් සොයාගෙන මරා දමයි, නමුත් HIV ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියටම පහර දෙයි 

{slider  6. HIV යනු කුමක්ද සහ AIDS යනු කුමක්ද ?}

HIV යනු අපගේ ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට පහර දී එය දුර්වල කරන මානව ප්‍රතිශක්ති ඌනතා වෛරසයයි. ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය අපගේ ශරීරය ආසාදන වලට එරෙහිව සටන් කිරීමට උපකාරී වේ. පුද්ගලයෙකු HIV ආසාදනය වූ විට, වෛරසය ක්‍රමයෙන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට පහර දෙන අතර ප්‍රතිකාර නොමැතිවුවහොත් සෛල වලට හානි කරයි, ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය අසාර්ථක වන අතර එය ඒඩ්ස් අවධියට මග පාදයි. ඒඩ්ස් යනු අත්පත් කරගත් ප්‍රතිශක්ති ඌනතා සින්ඩ්‍රෝමයයි. HIV ආසාදනයේ සිට ඒඩ්ස් අවධිය දක්වා ඉදිරියට යාමට වසර 8-10ක් පමණ ගත වේ.

{slider 7. HIV ආසාදනයේ මුල් රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?}

ඔබට HIV ආසාදනයේ මුල් අවධියේදී උණ වැනි රෝග ලක්ෂණ ඇති විය හැක, එහිදී ඔබට උණ, උගුරේ අමාරුව, සමේ කැක්කුම සහ ශරීරයේ කැක්කුම ඇති විය හැකි අතර, ඒවා කිසිදු ප්‍රතිකාරයකින් තොරව පහව යනු ඇත. ඔබට මුල් අවධියේදී කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් පවා නොපෙන්වයි. ඔබට යම් රෝග ලක්ෂණ ඇති වුවද, ඔබ දැඩි ලෙස සැක කරන්නේ නම් මිස HIV ආසාදනය පහසුවෙන් මග හැරිය හැක.

{slider 8. HIV ආසාදනයේ ප්‍රමාද වී පෙන්වන රෝග ලක්ෂණ මොනවාද? }

ඔබ ඒඩ්ස් අවධියට පැමිණෙන තුරු, ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම රෝග ලක්ෂණ නොමැති විය හැක. ඒඩ්ස් අවධියේදී, ඔබට අවස්ථාවාදී ආසාදන ඇති වන අතර ඒවායේ රෝග ලක්ෂණ ලෙස සැලකියයුතු ලෙස බර අඩු වීම, ආහාර රුචිය නැති වීම, නිදන්ගත කැස්ස, නිදන්ගත පාචනය, ඒඩ්ස් ආශ්‍රිත පිළිකා ආදිය විය හැකිය.

{slider 9. මට HIV ආසාදනය වී ඇති බව දැනගත හැක්කේ කෙසේද ?}

HIV ආසාදනය වූ විට, ඔබ ආසාදනය වී ඇති බව ඔබට දැනෙන්නේ නැත, නැතහොත් ඔබට ආසාදනයක් ඇති බව අන් අයට පිටතින් නොපෙනේ. ඔබට HIV ආසාදනය වී ඇත්දැයි සොයා ගැනීමට ඇති එකම ක්‍රමය HIV පරීක්ෂණයක් සිදුකිරීමයි. එච්.අයි.වී රුධිරය හෝ කෙල සමඟ පරීක්ෂා කළ හැක.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා

{slider 10. මට HIV සඳහා පරීක්‍ෂා කර ගත හැක්කේ කොතැනින්ද?}

ඔබට ඕනෑම ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනයකින් හෝ පෞද්ගලික රසායනාගාරයකින් වෛද්‍යවරයා/සෞඛ්‍ය සේවකයා සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසු HIV සඳහා පරීක්ෂා කර ගත හැක. එච්.අයි.වී සඳහා පරීක්‍ෂා කරන සෑම කෙනෙකුටම පළපුරුදු සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයකුගෙන් පුද්ගලික සහ රහසිගතව පූර්ව හා පශ්චාත් පරීක්‍ෂණ සාකච්ඡාවක් ලබා දිය යුතුය. මෙම සාකච්ඡාව ඔබට ඔබගේ ගැටළු සාකච්ඡා කිරීමට, තොරතුරු ලබා ගැනීමට සහ සහය ලබා ගැනීමට අවස්ථාව සලසා දිය යුතුය. ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනවලදී පුහුණු වෛද්‍ය කාර්ය මණ්ඩලය රහස්‍ය භාවය රැක ගනිමින් පූර්ව සහ පශ්චාත් පරීක්ෂණ උපදේශන කටයුතු සිදු කරයි. දිවයින පුරා සායන 41 ක් ඇති අතර ඔබට නොමිලේ එච්.අයි.වී. පරික්ශා කර ගත හැක. තවද ඔබට සංචාරය කිරීමට නොහැකි නම් HIV ස්වයං පරීක්ෂණයක් නොමිලේ ලබා ගත හැකිය.

{slider 11. AIDS යනු කුමක්ද?}

ඒඩ්ස් යනු රෝගී තත්ත්වයකි. ඒඩ්ස් යනු අත්පත් කරගත් ප්‍රතිශක්ති ඌනතා සින්ඩ්‍රෝමයයි. ආසාදන වලට එරෙහිව සටන් කිරීමට නොහැකි තරම් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දුර්වල වූ විට පුද්ගලයෙකු ඒඩ්ස් රෝගයෙන් පෙළෙන බව හඳුනා ගනී.

{slider 12. ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය යනු කුමක්ද ?}

ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ඔබේ ශරීරය විදේශීය වස්තූන්ගෙන් හා පසුව ඇතිවන රෝගවලින් ආරක්ෂා කරයි. එය සෑදී ඇත්තේ සුදු රුධිරාණු වලින් වන අතර එය තාක්ෂණික වශයෙන් ලියුකෝසයිට් ලෙස හැඳින්වේ. සුදු සෛල වලින් 2% ක් පමණ රුධිරයේ ඇත. ඉතිරිය අක්මාව, ප්ලීහාව සහ වසා පද්ධතිය වැනි ස්ථානවල සාන්ද්‍රණය වී ශරීරයේ වෙනත් තැන්වල පවතී.

{slider 13.HIV මගින් AIDS රෝගය ඇති කරන්නේ කෙසේද?}

ඒඩ්ස් රෝගය ඇතිවන්නේ HIV වෛරසය මගිනි. HIV ක්‍රමයෙන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ සෛල වලට පහර දෙයි. එච්.අයි.වී ක්‍රමානුකූලව මෙම සෛල වලට හානි කරන විට, ශරීරය ආසාදනවලට ගොදුරු වීමේ අවදානම වැඩි වේ. ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ඉතා අඩු මට්ටමකට දුර්වල වූ විට, පුද්ගලයෙකුට ඒඩ්ස් රෝගය වැළඳී ඇති බව පැවසේ. HIV වයිරසය ඒඩ්ස් වර්ධනය වීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට හානි කිරීමට වසර ගණනාවක් ගත විය හැකිය.

{slider 14.ඒඩ්ස් රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?}

පුද්ගලයෙකුට ඒඩ්ස් රෝගය වැළඳී ඇති බව හඳුනාගනු ලබන්නේ අවස්ථාවාදී ආසාදනයක් හෝ ඒඩ්ස් ආශ්‍රිත පිළිකාවක් ලෙස හැඳින්වෙන ඒඩ්ස් ආශ්‍රිත තත්ත්වයක් හෝ රෝග ලක්ෂණයක් වර්ධනය වූ විටය. දුර්වල වූ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියක් මඟින් ලබා දෙන අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගන්නා බැවින් ආසාදන ‘අවස්ථාවාදී’ ලෙස හැඳින්වේ. අවස්ථාවාදී ආසාදනයක් වර්ධනය වී නොමැති වුවද, ඒඩ්ස් රෝගයෙන් පෙළෙන කෙනෙකුට හඳුනාගත හැකිය. එච්.අයි.වී ආසාධිත පුද්ගලයෙකුගේ රුධිරයේ ඇති ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ සෛල (CD4 සෛල) ප්‍රමාණය යම් මට්ටමකට වඩා පහත වැටුණු විට ඒඩ්ස් රෝග විනිශ්චය කළ හැකිය.

{slider 15. ඒඩ්ස් සඳහා ප්‍රතිකාරයක් තිබේද?}

කනස්සල්ලට කරුණක් නම්, බොහෝ අය සිතන්නේ ඒඩ්ස් සඳහා 'ප්‍රතිකාරයක්' ඇති බවයි - එය ඔවුන්ට ආරක්ෂිත බවක් දැනේ, සහ සමහර විට ඔවුන් වෙනත් ආකාරයකින් නොගන්නා අවදානමක් ගනියි.කෙසේ වෙතත්, ඒඩ්ස් සඳහා තවමත් ප්‍රතිකාරයක් නොමැත. ආරක්ෂිතව සිටීමට ඇති එකම මාර්ගය වන්නේ HIV සම්ප්‍රේෂණය වන ආකාරය සහ HIV ආසාදනය වළක්වා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව දැනුවත් වීමයි. වයිරසය ගුණ කිරීම පාලනය කිරීමට සමත් ප්‍රතිවෛරස් නම් ඖෂධ ඇත. එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන්, වෛරස් බර (Viral Load)අඩු වන අතර, ප්‍රතිශක්තිකරණය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය වන අතර, පැවැත්ම වැඩි වේ. මෙම ඖෂධ මගින් HIV වෛරසය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කළ නොහැක.

{slider 16.ඒඩ්ස් ඇතිවීමට HIV සඳහා කොපමණ කාලයක් ගතවේද?}

කිසිදු ඖෂධයක් නොමැතිව, HIV ආසාදිතයන්ගෙන් අඩකට පමණ ආසාදනය වී වසර 10ක් ඇතුළත ඒඩ්ස් වර්ධනය වේ. මෙම කාලය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට බොහෝ සෙයින් වෙනස් වන අතර බොහෝ සාධක මත රඳා පවතී. HIV ආසාදනයේ ප්‍රගතිය කෙරෙහි බලපාන සත්කාරක විශේෂිත සහ වෛරස් ආශ්‍රිත සාධක තිබේ.

ප්‍රති-ප්‍රතිවෛරස් ප්‍රතිකාර මගින් HIV ආසාදනය සහ ඒඩ්ස් වර්ධනය අතර කාලය වෙනස් කර ඇත.

{slider 17.HIV වයිරසය ශරීරයෙන් පිටත කෙතරම් හොඳින් පවතීද?}

HIV හට එහි ජීවමාන මානව ධාරකයෙන් පිටත ප්‍රජනනය කළ නොහැක (මෙය බොහෝ බැක්ටීරියා හෝ දිලීර වලට වඩා වෙනස් වේ. සුදුසු තත්වයන් යටතේ ඒවා ප්‍රජනනය කරනු ඇත), රසායනාගාර තත්වයන් යටතේ හැර; එබැවින් එය මිනිස් සිරුරෙන් පිටත බෝ වන්නේ හෝ පවතින්නේ නැත.

{slider 18. සිපගැනීමෙන් මට HIV ආසාදනය විය හැකිද?}

HIV සිපගැනීමෙන් සම්ප්‍රේෂණය නොවන නිසා කම්මුල සිපගැනීම ඉතා ආරක්ෂිතයි. අනෙක් පුද්ගලයාට වෛරසය තිබුණත් ඔබේ නොකැඩුණු සම හොඳ බාධකයක්. වියළි සිපගැනීම්, වැළඳගැනීම් සහ අතට අත දීම වැනි සාමාන්‍ය සමාජ සම්බන්ධතා වලින් කිසිවෙකු ආසාදනය වී නොමැත.

මුඛය විවෘතව සිපගැනීම HIV සම්ප්‍රේෂණය සඳහා ඉතා අඩු අවදානම් ක්‍රියාකාරකමක් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, දිගු වේලාවක් විවෘත මුඛය සිපගැනීමෙන් මුඛයට හෝ තොල්වලට හානි විය හැකි අතර HIV ආසාදිත පුද්ගලයෙකුගෙන් සහකරු වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීමට ඉඩ සලසයි, පසුව මුඛයේ කැපුම් හෝ තුවාල හරහා ශරීරයට ඇතුල් වේ.

{slider 19. මුඛ සංසර්ගයෙන් මට HIV ආසාදනය විය හැකිද?}

වෛරසය රුධිරයේ සහ ශුක්‍ර තරලයේ පවතින අතර එයින් අදහස් වන්නේ මෙය සම්ප්‍රේෂණ මාර්ගයක් විය හැකි බවයි. ශුක්‍රාණු පිටවීම, විදුරුමස් ලේ ගැලීම හෝ මුඛයේ හෝ තොල් වටා (හෝ ලිංගික අවයව) ඕනෑම තැනක තුවාල ඇතිවීම හෝ සාමාන්‍ය උගුර ආසාදන හෝ ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදන නිසා ඇතිවන දැවිල්ලක් තිබේ නම් වැඩි අවදානමක් තිබිය හැකිය.
 

{slider 20. ආහාර වේලක් බෙදා ගැනීමෙන් මට HIV ආසාදනය විය හැකිද?}

නැත.

{slider 21. එකම වැසිකිළිය භාවිතා කිරීමෙන් මට HIV ආසාදනය විය හැකිද?}

නැත.

{slider 22. මදුරුවන් දෂ්ට කිරීම් හරහා මට HIV ආසාදනය විය හැකිද?}

නැත.

 {slider 23. HIV ආසාදිත කාන්තාවක් මව්කිරි දීමෙන් තම නූපන් දරුවාට හෝ අලුත උපන් දරුවාට රෝගය බෝ කළ හැකිද?}

 HIV ආසාදිත ගැබිනි කාන්තාවකට උපතට පෙර හෝ අතරතුරදී නූපන් දරුවාට වෛරසය සම්ප්‍රේෂණය කළ හැකිය. මව්කිරි දීමේදී ද HIV ආසාදනය විය හැකිය. කාන්තාවක් HIV ආසාදනය වී ඇති බව දන්නේ නම්, තම දරුවාට ආසාදනය වීමේ සම්භාවිතාව බෙහෙවින් අඩු කර ගැනීමට ඇයට ගත හැකි ඖෂධ තිබේ. අවදානම අඩු කිරීමට වෙනත් ක්‍රම ඇතුළත් වන්නේ සිසේරියන් සැත්කමක් තෝරා ගැනීම සහ මව්කිරි දීමෙන් වැළකී සිටීමයි. මවකට මව්කිරි දීමට අවශ්‍ය නම් මිශ්‍ර ආහාර නොමැතිව මාස 6ක් පමණක් මව්කිරි දීමට දිරිමත් කරන බවට අද සාක්ෂි තිබේ. ඉතා මැනවින් මව ප්‍රතිවෛරස් ප්‍රතිකාර ලබා ගත යුතුය, එවිට ඇගේ වෛරස් බර අඩු වන අතර මව්කිරි හරහා සම්ප්‍රේෂණය වීමේ අවදානම අඩු වේ.

{slider 24. බාබර් සැලුන් වෙත යාමෙන්, පච්ච කොටා ගැනීමෙන් හෝ ශරීරය සිදුරු කිරීමෙන් මට HIV ආසාදනය විය හැකිද?}

 බාබර් සැලුන් වලට යන විට සම කපා තුවාලයට ලේ වැගිරෙන්නේ නම් මිස ආසාදන අවදානමක් නැත. බාබර්වරුන් විසින් භාවිතා කරන සාම්ප්‍රදායික රේසර්වල දැන් ඉවත දැමිය හැකි තල ඇති අතර ඒවා භාවිතා කළ යුත්තේ එක් වරක් පමණක් වන අතර එමඟින් හෙපටයිටිස් සහ එච්අයිවී වැනි රුධිරයෙන් බෝවන ආසාදනවල අවදානම ඉවත් කරයි. මේ ආකාරයෙන් වෛරසය සම්ප්‍රේෂණය වූ බවට වාර්තා නොමැත. රුධිරයෙන් දූෂිත උපකරණ සේවාදායකයින් අතර විෂබීජහරණය නොකළහොත් සහ සම සිදුරු කිරීම සඳහා භාවිතා කරන්නේ නම්, HIV සම්ප්‍රේෂණය වීමේ අවදානමක් ඇත. කෙසේ වෙතත්, ශරීරය සිදුරු කිරීම හෝ පච්ච කෙටීම සිදු කරන පුද්ගලයින් HIV සහ Hepatitis B වැනි රුධිරයෙන් බෝවන ආසාදන සම්ප්‍රේෂණය වීම වැළැක්වීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති 'විශ්වීය පූර්වාරක්ෂාව' නම් ක්‍රියා පටිපාටි අනුගමනය කළ යුතුය.

{slider 25.HIV සහ වෙනත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග අතර සම්බන්ධයක් තිබේද?}

HIV සහ වෙනත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග එකිනෙකාට බලපෑම් කළ හැකිය. එච්.අයි.වී ආසාදිතයකු තුළ ලිංගාශ්‍රිත රෝග පැවතීම එච්.අයි.වී. වෛරස් ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමෙන් එච්.අයි.වී සම්ප්‍රේෂණය වීමේ අවදානම වැඩි කරයි. මෙය ලිංගික වණ හරහා හෝ ලිංගික ශ්‍රාවයක් හරහා විය හැක.

ලිංගාශ්‍රිත රෝග ඇති එච්.අයි.වී සෘණාත්මක පුද්ගලයකුට ලිංගික ක්‍රියාකාරකම් හරහා එච්.අයි.වී ආසාදනය වීමේ අවදානම වැඩි විය හැක. ලිංගාශ්‍රිතව බෝවන රෝග සමෙහි තුවාලයක් හෝ කැඩීමක් ඇති කළහොත් (උදා: සිපිලිේආාදනය හෝ හර්පීස්) හෝ එය ලිංගික ප්‍රදේශයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරයක් උත්තේජනය කරන්නේ නම් (උදා: ක්ලැමීඩියා හෝ ගොනෝරියා) මෙය සිදුවිය හැක. වණ නොවන ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදනවලට වඩා වණ මගින් ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදන ඇති අයට HIV සම්ප්‍රේෂණය වීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය.

HIV ඇතුළු ආසාදන ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වීම වැළැක්වීමට හොඳම ක්‍රමය වන්නේ ලිංගිකව එක්වීමේදී කොන්ඩම් භාවිතා කිරීමයි.

{slider 26. පුද්ගලයෙකුට HIV ආසාදනය වී නිරෝගී පෙනුමක් තිබිය හැකිද?}

ඔව් ඇත්ත වශයෙන්ම. HIV ආසාදනයේ මුල් අවධියේදී වෛරසය ශරීරය තුළ ප්‍රතිවර්තනය වුවද රෝග ලක්ෂණ නොමැත. නමුත් එම පුද්ගලයාට වෛරසය වෙනත් පුද්ගලයෙකුට සම්ප්‍රේෂණය කළ හැකිය. අපේ එච්.අයි.වී ආසාධිතයන් බහුතරයක් අතර මෙය සිදුවී ඇත. ඔවුන් සමඟ ලිංගිකව එක් වූ පුද්ගලයා නිරෝගීව පෙනී සිටි අතර, එම පුද්ගලයාට HIV වෛරසය ඇති බවට සැක කළේ නැත.

 {/sliders}

{slider 27.අවදානම් ලිංගික හැසිරීම් වලින් පසුව HIV පරීක්ෂණයක් කිරීමට අප බලා සිටිය යුතු කාල සීමාව කුමක්ද? (කවුළු කාල සීමාව)}

ඔබට HIV ආසාදනය වී ඇත්ද යන්න සොයා ගැනීමට ඇති එකම ක්‍රමය HIV පරීක්ෂණයක් කර ගැනීමයි. ආසාදනය වූ වහාම HIV හඳුනා ගැනීමට කිසිදු පරීක්ෂණයක් නොමැත. එච්.අයි.වී ශරීරයට ඇතුළු වීම සහ පරීක්ෂණයකින් වෛරසය හඳුනා ගත හැකි අතර හෝ වෛරසයට එරෙහිව ශරීරය තුළ වර්ධනය වූ ප්‍රතිදේහ අතර කාල ප්‍රමාදයක් පවතී. එය "කවුළු කාලය" ලෙස හැඳින්වේ.

එබැවින්, ඔබ ඉතා ඉක්මනින් පරීක්ෂා කළහොත්, ඔබට සාවද්‍ය ඍණාත්මක ප්‍රතිඵලයක් ලබා ගැනීමට ඉඩ තිබේ. ඔබ පරීක්ෂා කරන පරීක්ෂණය අනුව කවුළු කාල සීමාව වෙනස් වේ. පරීක්ෂා කිරීම සඳහා අපගේ සායනවල භාවිතා කරන ඒකාබද්ධ ප්‍රතිදේහජනක සහ ප්‍රතිදේහ පරීක්ෂණය, ආසාදනයෙන් සති 2 සිට 6 දක්වා කාලය තුළ වෛරස් ප්‍රතිදේහජනක (P24) ලබා ගත හැකිය.

නමුත් ඇඟිලි ගැසීම් වේගවත් හඳුනාගැනීමේ හෝ  ඕරා ක්ශණික (ඛේටය මගින්) පරීක්‍ෂණයේ කවුළු කාලසීමාව තව ටිකක් වැඩි කාලයක් ගත විය හැකිය. සෑම HIV ආසාදිත පුද්ගලයෙකුටම පාහේ මාස 3කදී හඳුනාගත හැකි ප්‍රතිදේහ තිබේ.

{slider 28.HIV සඳහා ප්‍රතිකාර තිබේද?}

ඔව්, වෛරස් ප්‍රතිනිර්මාණය පාලනය කිරීම සඳහා HIV සඳහා ප්‍රතිකාර පවතින අතර ඒවා සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගත කිරීමට උපකාරී වනු ඇත.

{slider 29.පවතින ප්‍රතිකාර මගින් HIV සුව කළ හැකිද?}

නැත. පවතින ප්‍රතිකාර මගින් එච්.අයි.වී සුව කළ නොහැකි නමුත් වෛරසය පාලනය කළ හැකිය. එබැවින්, ඔබ ජීවිත කාලය සඳහා ඖෂධ ලබා ගත යුතු අතර ගුණාත්මක, සාමාන්ය ජීවිතයක් ගත කළ හැකිය.

{slider 30.HIV ආසාදිත පුද්ගලයෙකුගෙන් තවත් අයෙකුට සම්ප්‍රේෂණය වන්නේ කෙසේද?}

 එච්.අයි.වී එක් අයෙකුගෙන් තවත් අයෙකුට සම්ප්‍රේෂණය විය හැක්කේ ක්‍රම තුනකින් පමණි.

  • HIV ආසාදිත පුද්ගලයෙකු සමඟ අනාරක්ෂිත ලිංගික සම්බන්ධතා පැවැත්වීම
  • ආසාදිත මවකගේ සිට ඇගේ දරුවාට ගර්භණී සමයේදී, ප්‍රසූතියේදී හෝ මව්කිරි හරහා.
  • දූෂිත රුධිරය හෝ රුධිර නිෂ්පාදන එන්නත් කිරීම හෝ පාරවිලයනය කිරීම, ශුක්‍රාණු පරිත්‍යාග කිරීම (කෘතිම සිංචනය), චර්ම බද්ධ කිරීම් හෝ ආසාදිත කෙනෙකුගෙන් ලබාගත් අවයව බද්ධ කිරීම. ආසාදිතයෙකු විසින් කලින් භාවිතා කරන ලද විෂබීජහරණය නොකළ එන්නත් උපකරණ බෙදාගැනීම HIV සම්ප්‍රේෂණයේ ඉතා කාර්යක්ෂම ක්‍රමයකි.

සැලකිය යුතුයි ,

  • ආහාර බෙදාගැනීමෙන්, ඇඳුම් පැළඳුම් බෙදාගැනීමෙන්, අත් අල්ලා ගැනීමෙන්, තොල් සිප ගැනීමෙන් හෝ එකම වැසිකිළිය භාවිතා කිරීමෙන් HIV සම්ප්‍රේෂණය නොවේ.

{slider 31.අවදානම් සහිත ලිංගික හමුවීමකින් පසු HIV ආසාදනය වැළැක්විය හැකිද (ලිංගික නිරාවරණයෙන් පසු පශ්චාත්  රෝග නිවාරණය -PEPSE) ?}

PEPSE යනු HIV ඖෂධයේ කෙටි ප්‍රතිකාර ක්‍රමයකි, HIV වෛරසයට නිරාවරණය වූ වහාම ඔබේ ශරීර සෛලවලට වෛරසය ආසාදනය වීම වැළැක්වීම සඳහා ගනු ලැබේ. එය ලිංගිකව නිරාවරණය වී පැය 72 ක් ඇතුළත ආරම්භ කළ යුතු අතර, ඉන් පසුව එය ගතහොත් එයින් ප්‍රයෝජනයක් නැත. එමනිසා, සෑම පැයක්ම ගණන් ගන්නා බැවින්, ලිංගික සංසර්ගයේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව ඔබට සැකයක් ඇත්නම්, ඔබ PEPSE සඳහා ළඟම ඇති ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනය වෙත පැමිණිය යුතුය. නමුත් PEPSE හට HIV වැළැක්විය හැක්කේ ඔබේ වෛද්‍යවරයාගේ උපදෙස් පරිදි නිවැරදිව ගතහොත් පමණක් වන අතර HIV හැර වෙනත් ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදන වැළැක්විය නොහැක. PEPSE නිවැරදි සහ ස්ථාවර කොන්ඩම් භාවිතය සඳහා ආදේශකයක් නොවේ.

{slider 32. මුඛ සංසර්ගයෙන් HIV සහ ලිංගාශ්‍රිත රෝග බෝවිය හැකිද?}

HIV වෛරසය රුධිරයේ සහ ශුක්‍ර තරලයේ පවතින අතර එයින් අදහස් වන්නේ මෙය සම්ප්‍රේෂණ මාර්ගයක් විය හැකි බවයි.

ශුක්‍රාණු පිටවීම, විදුරුමස් ලේ ගැලීම හෝ මුඛයේ හෝ තොල් වටා (හෝ ලිංගික අවයව) ඕනෑම තැනක තුවාල ඇතිවීම හෝ සාමාන්‍ය උගුරේ ආසාදන හෝ ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදන නිසා ඇතිවන දැවිල්ල නම් වැඩි අවදානමක් තිබිය හැකිය. සිෆිලිස්, හර්පීස් සහ ගොනෝරියා වැනි වෙනත් ලිංගාශ්‍රිත රෝග මුඛ සංසර්ගය හරහා සම්ප්‍රේෂණය කළ හැකිය.

{slider 33. සිපගැනීමෙන් මට HIV හැදෙයිද?}

එච්.අයි.වී සිපගැනීමෙන් සම්ප්‍රේෂණය නොවන බැවින් කම්මුල සිපගැනීම ඉතා ආරක්ෂිතයි. අනෙක් පුද්ගලයාට වෛරසය තිබුණත් ඔබේ නොකැඩුණු සම හොඳ බාධකයක්. වියළි සිපගැනීම්, වැළඳගැනීම්, අතට අත දීම වැනි සාමාන්‍ය සමාජ සම්බන්ධතාවලින් කිසිවකු ආසාදනය වී නැත.

මුඛය විවෘතව සිප ගැනීම HIV සම්ප්‍රේෂණය සඳහා ඉතා අඩු අවදානම් ක්‍රියාවක් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, දිගු වේලාවක් විවෘත මුඛය සිපගැනීමෙන් මුඛයට හෝ තොල්වලට හානි සිදු විය හැකි අතර HIV ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙන් සහකරු වෙත සම්ප්‍රේෂණය වීමට ඉඩ සලසයි, පසුව මුඛයේ කැපුම් හෝ තුවාල හරහා ශරීරයට ඇතුළු විය හැකිය.

{slider 34. HIV ආසාදිතයෙකු සමඟ ආහාර, ඇඳුම් පැළඳුම් හෝ වැසිකිළි බෙදාගැනීමෙන් මට HIV වැළඳේවිද?}

නැත.

{slider 35.මදුරුවන් දෂ්ට කිරීමෙන් මට HIV ආසාදනය වේවිද?}

නැත.

{slider 36. මට ලිංගාශ්‍රිත රෝග හෝ එච්.අයි.වී තිබේ නම් මට විවාහ විය හැකිද?}

පුළුවන්. ඔබට ලිංගාශ්‍රිත රෝග හෝ එච්.අයි.වී වැළඳී ඇත්නම් විවාහ වීමට බාධාවක් නොමැත. නමුත් ඔබේ විවාහ සහකරුට ඔබෙන් රෝගය වැළඳීම වැළැක්වීමට ඔබ සියලු පූර්වාරක්ෂාවන් ගත යුතුය. එය එච්.අයි.වී නම්, ඔබ නිතිපතා සායන වෙත පැමිණිය යුතුය, ඔබේ වෛරස් බර හඳුනාගත නොහැකි ලෙස තබා ගත යුතුය, සහ සෑම විටම කොන්ඩම් භාවිතා කළ යුතුය.

සෞඛ්‍ය සම්පන්න සහ වගකීම් සහගත සබඳතාවයකට උපකාර වන ඔබේ සහකරුට ඔබේ තත්ත්වය හෙළි කිරීමට අපි දිරිමත් කරමු.

{slider 37. මා දැනටමත් HIV ආසාදනය වී ඇත්නම්, මගේ ලිංගික සහකරුට HIV සම්ප්‍රේෂණය වීම වළක්වා ගත හැකිද?}

කොන්ඩම් නිවැරදිව හා අඛණ්ඩව භාවිතා කිරීමෙන් ආසාදිත පුද්ගලයකුගෙන් සහකරුට HIV සම්ප්‍රේෂණය වීම වැළැක්විය හැකිය. ඔබ දැනටමත් ආසාදනය වී ඇත්නම්, ඔබේ වෛද්‍යවරයා විසින් නියම කර ඇති පරිදි HIV ඖෂධ ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ, මන්ද ඔබේ වෛරස් ප්‍රමාණය හඳුනාගත නොහැකි නම්, සම්ප්‍රේෂණ අවදානම ශුන්‍ය වේ.

කොන්ඩම් අඛණ්ඩව භාවිතා කිරීමේ අපහසුතාවයක් තිබේ නම්, HIV වැළැක්වීමේ තවත් ක්‍රමයක් තිබේ Pre- Exposure Prophylaxis (PrEP) එහිදී HIV නොමැති පුද්ගලයින් HIV වැළඳීමේ අවදානම අවම කිරීම සඳහා HIV ඖෂධ ලබා ගනී. PrEP ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනවලද ඇත, ඔබට ඔබේ යෝග්‍යතාවය වෛද්‍යවරයා සමඟ සාකච්ඡා කළ හැක.

{slider 38.  මට දැනටමත් HIV ආසාදනය වී ඇත්නම්, නිරෝගී දරුවන් බිහි කළ හැකිද?}

HIV ආසාදිත කාන්තාවක් ගර්භණී සමයේදී, දරු ප්‍රසූතියේදී සහ මව්කිරි දීමෙන් තම දරුවාට වෛරසය සම්ප්‍රේෂණය කළ හැකිය. ඔබේ වෛද්‍යවරයා විසින් නියම කර ඇති පරිදි HIV ඖෂධ නිවැරදිව ලබා ගැනීමෙන් සහ හඳුනාගත නොහැකි වෛරස් ප්‍රමාණයක් තිබීමෙන් සහ HIV සායනයේදී නිරන්තරව පසු විපරම් කිරීමෙන් ඔබට නිරෝගී දරුවන් ලැබීමට හැකි වනු ඇත. දරු ප්‍රසූතියේ ක්‍රමය ලෙස සිසේරියන් සැත්කමක් කර ගැනීම සහ මව්කිරි දීමෙන් වැළකී සිටීම මගින් සම්ප්‍රේෂණය වීමේ අවදානම තවදුරටත් අඩු කළ හැකිය. නමුත් මවට මව්කිරි දීමට අවශ්‍ය නම්, හඳුනාගත නොහැකි වෛරස් බරක් සහතික කරන අතරම මාස 6 ක් සඳහා මව්කිරි පමණක් ලබා දීමට ඇයව දිරිමත් කරනු ලැබේ, නමුත් මව්කිරි සහ ළදරු සූත්‍රය යන දෙකම ඒකාබද්ධව දරුවාට ලබා දීමෙන් වැළකිය යුතුය. 

{slider 39. ඉඳිකටුවකින් තුවාලයක් සිදුවුවහොත් මා කළ යුත්තේ කුමක්ද?}

ඔබ සෞඛ්‍ය සේවකයෙකු නම් සහ ඔබට ඉඳිකටු තුවාලයක් සිදුව ඇත්නම්, එම පුද්ගලයාගේ (මූලාශ්‍රය වූ පුද්ගලයාගේ) රුධිර සාම්පලයක් සාමාන්‍ය නලයකින් රැගෙන ළඟම ඇති ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනයට පැමිණෙන්න. ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායන වලදී වෘත්තීය නිරාවරණයෙන් පසු පශ්චාත් නිරාවරණ රෝග නිවාරණය ලබා ගත හැකි අතර වැඩි විස්තර මෙම වෙබ් අඩවියෙන් ලබා ගත හැක.

{slider 40.ස්වයං වින්දනය නරකද?}

ස්වයං වින්දනය යනු ලිංගික තෘප්තියේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආකාරයකි. ලිංගිකව සම්ප්රේෂණය වන ආසාදනයක් ලබා ගැනීමේ අවදානමක් හෝ ගැබ්ගැනීමේ කිසිදු අවස්ථාවක් නැත.

එය ඔබට මානසික ආතතිය අවම කර ගැනීමටත්, ඔබේ හොඳ මනෝභාවය වැඩි දියුණු කිරීමටත්, විවේකීව සිටීමටත් උපකාරී වේ.

නමුත් ස්වයං වින්දනයේ යෙදෙන්නේ නැති අයත් ඉන්නවා. ඒ මිනිස්සුත් සාමාන්‍ය විදිහටයි සලකන්නේ.

නමුත් ඔබ ස්වයං වින්දනයට ඇබ්බැහි වී කාමුක දර්ශන නැරඹීමට ඇබ්බැහි වුවහොත් එය ඔබගේ එදිනෙදා කටයුතු වලට බලපාන අතර ලිංගික සංසර්ගයේදී අඩු ලිංගික සංවේදනයන් ඇති කරයි.

{slider 41. පුරුෂ ලිංගයේ ප්‍රමාණයේ වැදගත්කමක් තිබේද?}

විවිධ පුද්ගලයන් අතර ශිශ්ණයේ ඍජු ප්රමාණය වෙනස් වේ. ක්ෂුද්‍ර ශිශ්ණය යනු ලිංගයේ ප්‍රමාණය අඟල් 3 ට වඩා අඩු වූ විට වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව හඳුනා ගන්නා අසාමාන්‍ය තත්ත්වයකි, නමුත් එය පවතින්නේ ජනගහනයෙන් 1% කට වඩා අඩු පිරිසකට පමණි.

ලිංගයේ ප්‍රමාණය පිරිමියාගේ හෝ ඔහුගේ සහකරුගේ ලිංගික තෘප්තියට බලපාන්නේ නැති අතර ලිංගයේ ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමට අනුමත ඖෂධ නොමැත.

{slider 42.මට HIV පරීක්‍ෂණයක් වෙන්කරවාගෙන පරීක්‍ෂණයට පැමිණිය හැකිද?}

ඔව්, ඔබට www.know4sure.lk හරහා හමුවීමක් ලබා ගත හැකිය.

{slider 43. ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනවලින් මට ලිංගික දුර්වලතා සඳහා ප්‍රතිකාර ලබා ගත හැකිද? }

ඔව්, ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායන මගින් ලිංගික දුර්වලතා සඳහා ප්‍රතිකාර ඇතුළුව ලිංගික සෞඛ්‍ය සේවා සපයයි.

{slider 44.PEP යනු කුමක්ද?}

එය HIV ආසාදනයට නිරාවරණය වීමෙන් පසු HIV වැළැක්වීමේ ක්‍රමයකි. එය පැය 72 කට පසුව නොව හැකි ඉක්මනින් ගත යුතුය. මෙය ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායන ජාලයෙන් ලබා ගත හැක.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා....

 

{slider 45. PrEP යනු කුමක්ද?}

එය HIV ආසාදනයට නිරාවරණය වීමට පෙර ගත යුතු HIV වැළැක්වීමේ ක්‍රමයකි. එය දිනපතා හෝ සිදුවීම් මත පදනම් විය හැක. මෙය ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායන ජාලයෙන් ලබාගත හැක.

වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා...

{slider 46. නොමිලේ කොන්ඩම් සහ ලිහිසි තෙල් ලබා ගන්නේ කෙසේද?}

ඔබට ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනයකට පැමිණ නොමිලේ කොන්ඩම් සහ ලිහිසි තෙල් ලබා ගත හැක.

{slider 47. සායන වේලාවන් මොනවාද?}

* සතියේ දිනවල පෙ.ව. 8-ප.ව. 4 සහ සෙනසුරාදා පෙ.ව. 8-ප.ව. 12. වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා සායන කාලසටහන සම්බන්ධ කරන්න.

{slider 48. ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනයකට පැමිණීමට ඔබට වෛද්‍යවරයෙකුගේ යොමු කිරීමක් අවශ්‍යද?}

අවශ්‍ය නැත, ඔබට යොමු කිරීමකින් තොරව ඕනෑම ලිංගාශ්‍රිත රෝග/ලිංගික සෞඛ්‍ය සායනයකට යා හැක.

{slider 49. මම අද අනාරක්ෂිත ලිංගික සම්බන්ධකම් පැවැත්වූවා - මට ලබා ගත හැකි සේවාවන් සහ පරීක්ෂණ මොනවාද ?}

උපදේශනය, පරීක්ෂණ, සහ පශ්චාත් නිරාවරණ රෝග නිවාරණය (PEP) ඇතුළු සේවා පරාසයක් ඔබ වෙනුවෙන් ලබා ගත හැක. කරුණාකර ළඟම ඇති ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායනයට පිවිසෙන්න හෝ වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා PEP ක්ෂණික ඇමතුම් අංකය අමතන්න.

{slider 50. ස්වයං වින්දනයේ යෙදීමෙන් ලිංගික දුර්වලතා ඇති විය හැකිද?}

නැත

{slider 51. ස්වයං පරීක්ෂණයක් ලබා ගන්නේ කෙසේද?}

ස්වයං පරීක්ෂණ ක්ෂණික ඇමතුම් අංකය 0716379192 අමතන්න.

{slider 52.PreP ලබා ගන්නේ කෙසේද?}

ක්ෂණික ඇමතුම් අංකය 0716379192 හෝ 0112667163 අමතන්න.

{/sliders}